Çölyak Hastalığı (Gluten Enteropatisi)
 
ÇÖLYAK NEDİR?
 
Çölyak (gluten enteropatisi) bir ince barsak hastalığıdır. Basit bir tanımla buğday, yulaf, arpa, çavdar gibi tahılların içinde bulunan gluten denilen bir proteine karşı ince barsağın ömür boyu sürecek bir emilim bozukluğudur.
 
Hastalık bazı bireylerde yıllarca hiç belirti vermez veya çok hafif seyreder. Kişi çölyaklı bir hasta olduğunu uzun süre fark etmeyebilir. Hastalık herhangi bir döneminde tipik belirtilerle başlayabileceği gibi çok hafif belirtilerle de seyredebilir. Çölyak hastalığı olan çocuklarda özellikle karın ağrısı, karında şişlik, ishal, huzursuzluk, iştahsızlık, enfeksiyonlarda artış ve gelişme geriliği görülür. Diyete dikkat edilmezse; çocukların gelişimleri durabilir, özellikle bazılarında anemi gelişir ve cilt problemleri ortaya çıkar. Tek başına kusma, karın ağrısı veya sadece boy kısalığı ile başvuran hastalar da olabilir. Hastalığın büyük insanlarda görülme görülme şekline “sprue” denilmektedir. Diğer taraftan büyük çocuklarda ve erişkinlerde tedavi edilemeyen veya nedeni bulunamayan kansızlık, kemik zayıflığı gibi durumlar da hastalığın belirtisini oluşturabilir.
 
Çölyak hastalığının görülme sıklığı tüm ülke ve bölgelerde değişiklik gösterir. Afrika, Japonya ve Çin'de görülme sıklığı azalırken özellikle Avrupa'da artmaktadır. Türkiye'de görülme sıklığı ise net bir şekilde bilinmemekle birlikte yaklaşık 1000 kişide 1 olduğu tahmin ediliyor. Çölyak hastalığının gizli şekillerinin görülme sıklığı 1:100 gibi çok yüksek bir orana sahiptir.
 
BESLENME TEDAVİSİ
 
 Çölyak hastalığının bugüne kadar bilinen tek tadavi yöntemi glutensiz diyettir. Glutensiz diyet yaşam tarzınızda önemli değişiklikler gerektirir. Buğday, çavdar, arpa ile bunlardan yapılan her türlü yiyecek, örneğin; buğday ve çavdar unundan yapılan ekmek, hamur işleri, makarna, şehriye ve bulgur gibi besinler diyetten çıkarılır. Diyette tahıl grubundan pirinç ve mısırdan yapılan yiyecekler kullanılır.
 
Hasta ilk olarak gluten içeren buğday, arpa, yulaf, çavdar gibi ürünlerden ve bu ürünleri içeren gıdalar tüketmeyi kesmelidir.
 
Çölyak hastası tahıl grubundan mercimek, mısır, pirinç, patates, soya fasulyesi gibi ürünleri tüketebilir.
 
Amerika ve Avrupa'da günde 50-60 gr yulaf diyete eklenmeye başlanmıştır. Henüz araştırma aşamasında olan bu uygulama kesin olmamak şartıyla bu miktar çölyaklar için tehlikesiz olduğu düşünülmektedir.
 
Tüketilecek gıdaların içerik etiketleri çok iyi okunmalıdır.
 
Şalgam suyu bulgur içerdiğinden gluten maddesi içerdiğinden tüketilmemelidir.
 
Bira, şarap, viski, likör ve brendi gibi içecekler tüketilmemelidir. Bir çok alkollü içeçek arpa suyu veya arpa özü içermektedir.
 
Mutfakta glutenle temas eden yerler sürekli temizlenmeli hastanın gıdaları daha önce gluten bulaşmış yerlerde bulundurulmamalı.
 
Mutfakta gluten içeren ürünlerle yapılan fırın temizlendikten sonra glutensiz ürünler kullanılmalıdır buğday unu havada uçabileceğinden aynı fırında yemek veya ekmek pasta kek pişirilmeden önce temizlenmelidir. Ekmek makinası kullanılıyorsa bu makina sadece glutensiz ürünlere için kullanılmalıdır.
 
Teflon - tahta kaşık gibi mutfak aletleri ne kadar iyi temizlenmiş olsa bile gözeneklerinde gluten kalıntıları kalabilme riski olduğundan, bunlar ayrılmalıdır ve kullanılmamalıdır.
 
Hazır salça yerine ev yapımı güvenilir salçaları kullanın, konserve, hazır çorba,soslar, tuzot, tavuk sosları, nar ekşisi gibi gıdalarda gluten katkı maddesi olarak kullanıldığından bunlar tüketilmemelidir.
 
Sakız, çikolata, sirke, mayonez, ketçap, dondurma, şeker gibi gıdaların bazılarında gluten bulunabilmektedir. Bunlar yenilmeden önce dikkatle incelenmelidir.
Kozmetikler, şampuanlar ve ev temizleyici maddelerde yer alan glutenin ağıza kaçma riski taşıdığından, bu malzemelerin glutensiz olanları seçilmelidir. Bazı makyaj malzemeleri -makyaj temizleme malzemeleri, kremler dahi hassas çölyaklılara dokunabilmektedir.
YİYECEK GRUPLARI
SERBEST
YASAK
İÇECEKLER
Süt, yoğurt, ayran, çay, kahve, kakao, meyve suları, meşrubatlar
Boza, bira, şalgam suyu
ETLER
Haşlama, ızgara ve fırınlanmış etler
Una bulanarak kızartılmış etler, içine ekmek konmuş köfte, etli pide, etli börek
YUMURTA-PEYNİR
Bütün peynirler haşlama ve rafadan yumurta
-
MEYVE ve SEBZELER
Çiğ Olarak Hepsi
Una bulanarak kızartılmış sebzeler, bulgur konmuş sebze sarma ve dolmaları
EKMEK ve TAHILLAR
Patates, pirinç, mısır ve soya fasulyesi unundan yapılmış her türlü ekmek, kurabiye, bisküvi
Hazır çorbalar, buğday, çavdar, yulaf unundan hazırlanmış olan (ekmek, makarna, şehriye, kuskus, erişte, tarhana, bulgur, irmik, ketçap, börekler)
TATLILAR
Pirinç ve pirinç unu konmuş muhallebi, sütlaç, dondurma, jelatinli tatlılar, bal, reçel, pekmez, tahin helvası, kompostolar, pirinç unundan yapılmış kekler
Baklava, un ve irmik helvaları, kadayıf, tulumba tatlısı
YAĞLAR
Hepsi
-
 

         
ASLIght Başlıklar

+ASLIght Hakkında
+Size Özel
+Beslenme
+Hesaplamalar
+Başarı Hikayeleri
+İletişim


Kişiye Özel Beslenme

+Çocuklarda Beslenme
+Yetişkinlerde Beslenme
+Hamilelikte Beslenme
+Sporcularda Beslenme
+Yaşlılıkta Beslenme
+Sağlıklı Beslenme

Besinler

+Süt ve Süt Ürünleri
+Tahıllar
+Sebve ve Meyveler
+Et, Tavuk, Balık
+Yağlar ve Şekerler
+Tatlılar
Diğer

+Dünya Mutfaklarında Beslenme
+Kadın & Erkek ve Çocukta Beslenme
+Menopoz ve Beslenme
+Bağışıklık Sistemi ve Beslenme
+Yeme Bozuklukları
+Sağlıklı Diyet

 

     
Tüm Hakları Saklıdır Haziran - 2011 ©
Adres: Alsancak - İZMİR - 0.532.516 76 71